• Schubert’s Greatest Hits

  • Lần cuối cùng bạn làm việc tốt là bao giờ?

Những hộ dân ‘còn sót lại’ của vùng bưởi năm roi kêu cứu

Tiếng kêu bên dòng sông Hậu

.

Vườn bưởi tươi mát, xanh mượt còn sót lại dưới chân cầu Cần Thơ
.
   “Chúng tôi là đại diện cho 14 hộ dân bị giải tỏa của dự án Khu công nghiệp Bình Minh tỉnh Vĩnh Long; hiện ngụ tại Ấp Mỹ Hưng, xã Mỹ Hòa, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long; Chúng tôi là những hộ bị ảnh hưởng bởi Quyết định số 2016/QĐ-UB, ngày 8.7.2004, Quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long về việc thu hồi và giao 1.632.122,60m2 đất tọa lạc tại ấp Mỹ Hưng và 2 ấp Mỹ Lợi – xã Mỹ Hòa – huyện Bình Minh cho Ban quản lý dự án quy hoạch các Khu công nghiệp Vĩnh Long quản lý để xây dựng Khu công nghiệp…”
.

Lá đơn của những người nông dân:

“…Quyết định đã ký ban hành từ ngày 8.7.2004 nhưng hầu như không ban hành đến các hộ dân mà chỉ giao bản sao y cho các hộ dân khi dân có đơn khiếu nại thông qua Văn phòng Luật sư Vạn Lý và Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long đối thoại với dân, sao y ngày 29.12.2016.

Từ năm 2004 qua kiểm kê áp giá bồi hoàn (Ban Quản lý tự áp đặt giá, không có chữ ký của người dân), Áp giá bồi hoàn giải tỏa năm 2004 nhưng áp dụng Luật đất đai năm 1999, giá đất 35.100 đồng/m2, trong khi đây là vùng đặc sản bưởi năm roi, cạnh cầu Cần Thơ lại xây dựng Khu công nghiệp; các hộ dân đã nhiều lần khiếu nại nhưng chính quyền và cơ quan chức năng hầu như không giải quyết rõ ràng, dứt điểm, thường bác đơn người khiếu nại. Hiện nay những người dân trong vùng giải tỏa đã phải trải qua gần 13 năm cam chịu cảnh cơ cực, một số vườn, ruộng trong vùng quy hoạch không canh tác được do nước đọng không đường thoát, những công bưởi bị chết do ngập úng càng đưa người dân vào cảnh khó khăn.

Hôm nay chúng tôi nhận được Quyết định cưỡng chế số….của UBND tỉnh Vĩnh Long cưỡng chế theo từng hộ (chia để dễ đàn áp, hù dọa); thiết nghĩ từ khâu ra quyết định đến nay hầu như người dân không được phát huy quyền làm chủ của mình, Chính quyền thực hiện lệnh cưỡng chế người dân phải sống thế nào với số tiền ít ỏi đó, nhưng sức yếu thế cô người dân không được những người đại diện chính quyền quan tâm.

Từ đó chúng tôi khẩn thiết mong cơ quan Thông tấn – Báo chí cả nước hỗ trợ quan tâm cứu giúp các hộ dân chúng tôi.

Trân trọng kính chào.

Mỹ Hòa ngày 9.8.2017

Người đại diện

Huỳnh Văn Sung

Đồng ký đơn…”

Trên đây là nội dung của một trong những lá đơn mà chúng tôi đã nhận được trong xấp giấy tờ ít ỏi, không đầu, không đuôi của những người dân còn sót lại, vẫn bám trụ giữ đất, quyết “một tấc không đi, một li không rời” ở xã Mỹ Hòa nằm ngay chân cầu Cần Thơ phía thị xã Bình Minh (Vĩnh Long), bên dòng sông Hậu.

Hồ sơ ít ỏi là phải, bởi những người dân ở đây chẳng hề được cung cấp thông tin gì nhiều từ phía các cơ quan chức năng địa phương trước khi nhận được quyết định (và sau đó là cưỡng chế) phải rời bỏ nơi chôn nhau cắt rốn của mình, nơi làm ăn sinh sống bao đời của dòng tộc (có gia đình đã xác lập lịch sử định cư tại đây hàng trăm năm). Một hành vi của chính quyền địa phương gây ảnh hưởng nghiêm trọng nơi an cư, lịch sử và nguồn sinh sống của hàng ngàn con người và cả một vùng đất, nhiều khi lại được thực hiện một cách đơn giản đến không ngờ…

Trâu, bò gặm cỏ trên những bãi đất trống trong Khu công nghiệp Bình Minh

Cố gắng tìm hiểu sự việc bằng cách gặng hỏi từng người dân, liên kết các sự kiện, tổng hợp lại, chúng tôi mới dần dần hình dung ra toàn bộ câu chuyện như sau:

Với hơn 2.700 ha đất bờ xôi ruộng mật, Mỹ Hòa từng là địa phương nổi tiếng của cả nước với đặc sản bưởi Năm Roi làm mưa làm gió trên thị trường cả nước. Lúc cao điểm, nơi đây có thể cho ra thị trường cả trăm ngàn tấn bưởi một năm. Đùng một cái, vùng đất trù phú bị tỉnh thu hồi, giao cho nhà đầu tư làm khu công nghiệp. Hơn 2.700ha đất trồng bưởi đặc sản chỉ còn lại 1.300ha, bưởi Năm Roi từng tung hoành thị trường ngày nào giờ lâm vào cảnh “hữu danh vô thực”. Một thế mạnh kinh tế vùng miền bị thủ tiêu một cách không thương tiếc.

Còn khu công nghiệp được các cơ quan chức năng “dự kiến” sẽ thay thế mạnh kinh tế vùng miền mang thương hiệu bưởi Năm Roi, tạo đột phá cho nền kinh tế tỉnh nhà… thì theo thời gian, từng bước biến thành một bãi đất nhìn rất hoang phế, trải dài mút tầm mắt, sau 13 năm mà mới chỉ có lèo tèo ít nhà máy, xí nghiệp hoạt động èo uột.

Hàng trăm căn nhà do công ty Hoàng Quân xây dựng, không người ở như thế này từ nhiều năm nay

Về phía nhà đầu tư, sau khi được giao đất đã nhanh chóng làm thủ tục chuyển một phần đất trong dự án thành đất thương mại rồi vội vã rao bán nền. Thế nhưng, cả chục năm qua những dãy phố thương mại ở nơi đây vẫn chỉ mang hình hài của một “xác sống”, trống rỗng, với những căn nhà được xây thô nằm hoang tàn, lạnh vắng, không một bóng người…

Thế đấy, người ta “giết chết” một vùng đất, một thương hiệu đặc sản, những con người chân chất… có khi chỉ bằng những kế hoạch được lập ra vội vã, thiếu cân nhắc; những quyết định hành chính vô cảm… và khi kết quả trở thành hậu quả với bao nhiêu thứ bị hoang phí, thì chẳng có cái tên cụ thể nào chịu trách nhiệm về những hậu quả này.

Chỉ còn những người nông dân đứng chân trần trên mảnh đất hoang tàn của ông cha, giữa trời mưa nắng, kêu gào về những nỗi oan khuất đang đè nặng trên những thân phận người, tiếc nuối về một vùng đất trù phú của một thời đã qua…

Vì đâu nên nỗi?

Theo hồ sơ chúng tôi lục lại được trên các phương tiện truyền thông đại chúng thì, năm 2001, UBND tỉnh Vĩnh Long xin chủ trương quy hoạch xây dựng KCN Bình Minh rộng 162ha tại xã Mỹ Hòa và được Chính phủ chấp thuận. Ngày 28.5.2004, UBND tỉnh Vĩnh Long có công văn 905/UB do ông Phạm Văn Đấu – Phó Chủ tịch UBND tỉnh – ký chấp thuận cho Công ty Hoàng Quân Mê Kông (HQMK) điều chỉnh lấy 30ha đất trong 162ha của khu công nghiệp để “xây dựng nhà ở phục vụ chuyên gia và công nhân”.

Ngay sau đó, Hoàng Quân Mê Kông tiến hành san lấp, phân lô khu đất này và công khai rao bán với giá thấp nhất là 1,8 triệu đồng/m2. Trong thời điểm hiện nay, mỗi căn nhà có giá bán từ 1 đến 2 tỉ đồng, trong khi người nông dân chỉ được nhà đầu tư bồi thường 35.100 đồng/m2 đất màu mỡ.

Điều khó hiểu là: Sau khi cho phép Hoàng Quân Mê Kông chuyển 30ha làm khu nhà ở chuyên gia, công nhân, đến ngày 31.5.2007, UBND tỉnh Vĩnh Long mới ra Quyết định số 1048 phê duyệt quy hoạch chi tiết khu đất này. Và ngày 3.4.2008, UBND tỉnh Vĩnh Long mới có tờ trình gửi Chính phủ xin điều chỉnh diện tích KCN, chuyển 30ha sang xây cất nhà ở cho chuyên gia, công nhân, làm thương mại và dịch vụ. Ngày 13.5.2008, Thủ tướng có công văn 700/TTg-KTN chấp thuận điều chỉnh diện tích trên.

Công văn nhấn mạnh: “Thủ tướng đồng ý chuyển 30ha trên tổng số 162ha đất khu công nghiệp Bình Minh sang xây dựng nhà ở cho chuyên gia, công nhân và dịch vụ, chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long thực hiện nghiêm túc theo đúng quy định của pháp luật hiện hành về đất đai, đầu tư và xây dựng”. Tức, tính về mặt thời gian, UBND tỉnh Vĩnh Long đã thực hiện công khai việc điều chỉnh dự án trước khi được Chính phủ cho phép hơn 4 năm.

Ngay tại thời điểm UBND Tỉnh Vĩnh Long thuận cho HQMK chuyển đổi một phần đất KCN làm “khu chuyên gia, khu nhà ở công nhân” vào năm 2004, hơn 100 hộ dân ở ấp Mỹ Hưng 2 (xã Mỹ Hòa) đã đâm đơn khiếu nại. Với cách hiểu đơn sơ của người dân, việc HQMK trả cho dân số tiền 1m2 đất chỉ tương đương giá một quả bưởi Năm Roi, sau đó phân lô bán nền với giá cao gấp cả trăm lần là điều… quá phi lý. Và như thế, họ kiện.

Sau suốt 13 năm khiếu nại, số hộ dân còn đủ sức mang đơn gõ cửa các cơ quan chức năng chỉ còn 14 hộ. Số hộ kia vì quá mỏi mòn, đã nhận tiền rồi bỏ đi nơi khác. Trong số những hộ còn khiếu nại, có 3 người do già yếu nên đã mất, ủy quyền cho con cháu tiếp tục đi đòi công bằng.

Một chuỗi sự kiện hình thành nên một vấn đề bao gồm cả kinh tế, chính trị, xã hội… chỉ được các phương tiện truyền thông tóm tắt lại trong vài dòng là đã đủ khắc họa nên những mâu thuẫn, bất cập. Nhưng, những thân phận người bị ảnh hưởng từ câu chuyện kể ngắn ngủi này lại kéo dài đằng đẵng mười mấy năm, và chưa biết khi nào mới chấm dứt…

Năm 2001, UBND tỉnh Vĩnh Long xin chủ trương quy hoạch xây dựng khu công nghiệp (KCN) Bình Minh rộng 162 ha tại xã Mỹ Hòa, huyện Bình Minh và được Thủ tướng chấp thuận. Đến tháng 7.2004, chủ đầu tư (Công ty Hoàng Quân) phát hành tờ rơi quảng cáo về dự án KCN và khu dân cư mới Bình Minh (quy mô 30 ha), đồng thời rao bán nền với giá 1,8 triệu đồng/m2 dù hạ tầng KCN vẫn chưa hoàn chỉnh, công ty cũng chưa được giao quyền sử dụng đất.

Theo bảng báo giá, biệt thự xây thô có giá từ 1,8 đến trên 2 tỉ đồng, còn nhà phố xây thô từ 700 triệu đến 1,9 tỉ đồng/căn. Căn cứ để Hoàng Quân rao bán đất KCN là do ngày 20.5.2004, Công ty có đơn gửi cơ quan chức năng tỉnh Vĩnh Long xin điều chỉnh chức năng sử dụng 30 ha đất của KCN Bình Minh để xây nhà ở phục vụ chuyên gia và công nhân. Sau đó, ngày 28.5.2004, UBND tỉnh Vĩnh Long có công văn “chấp thuận chọn vị trí quy hoạch xây dựng nhà ở cho chuyên gia và công nhân với diện tích 30 ha trong 162 ha của KCN Bình Minh”.

Tháng 9.2004, ông Cao Thế Nhân, Trưởng Ban quản lý các KCN tỉnh Vĩnh Long, có văn bản khẳng định việc chuyển đổi trên phù hợp Nghị định 36/1997 (việc cho phép chuyển đổi này chỉ mới là chủ trương của tỉnh Vĩnh Long). Gần 4 năm sau (tháng 3.2008), UBND tỉnh mới chỉ đạo Ban quản lý các KCN làm thủ tục xin thay đổi diện tích KCN Bình Minh và khu nhà ở chuyên gia, công nhân. Đến ngày 13.5.2008, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải có công văn cho phép KCN Bình Minh thay đổi hình thức đầu tư, đồng thời điều chỉnh giảm diện tích đất KCN này, chuyển đổi 30 ha đất sang xây dựng nhà ở chuyên gia, công nhân và dịch vụ.

Theo quyết định của UBND tỉnh Vĩnh Long, Công ty Hoàng Quân có trách nhiệm giới thiệu địa điểm, hướng dẫn các nhà đầu tư thứ cấp đầu tư vào KCN Bình Minh. Dù quy định không cho phép thuê đất trong KCN để đầu tư khu du lịch sinh thái nhưng tại KCN Bình Minh đã xuất hiện dự án khu du lịch sinh thái Bình Minh có quy mô 8 ha, chủ đầu tư là Công ty Hoàng Quân Mêkông – Tân Phú với tổng vốn đầu tư 240 tỉ đồng.

Hiện nhà đầu tư đã san lấp mặt bằng hoàn chỉnh, nhiều hạng mục như nhà hàng, bể bơi, sân tennis… đang xây dựng dở dang. Cuối tháng 5.2010, Ban quản lý các KCN tỉnh Vĩnh Long tiến hành kiểm tra toàn bộ dự án khu du lịch sinh thái trên…

 

Những phận người dưới chân cầu Cần Thơ

2 chị em sinh đôi Nguyễn Thị Tòng, Nguyễn Thị Bá cùng sinh năm 1932, nay đã hơn 85 tuổi, chỉ còn nằm một chỗ, nhưng vẫn không thôi khiếu nại…
.
   Có những người khiếu nại đến chết mà vẫn chưa được giải quyết; có người khiếu nại đến nỗi bị cắt luôn Đảng tịch; có người nằm không đi nổi vẫn khiếu nại; có người tiếp tục khiếu nại trong cảnh màn trời chiếu đất… Họ chỉ là những nông dân chân lấm tay bùn, không biết kêu ai. Tuy nhiên, chỉ bằng một triết lý sống đơn giản, rặt đặc thù của người Nam bộ: Họ cảm thấy bất bằng, và họ khiếu kiện.
Bữa cơm chiều với những nông dân

.

Trong làn gió mát rượi thổi miên man bên dòng sông rộng, chúng tôi ngồi ăn cơm với những nông dân cuối cùng còn bám trụ lại trên mảnh đất của ông cha trong KCN Bình Minh. Nghe nói có nhà báo xuống xác minh, tìm hiểu vụ việc… các gia đình rủ nhau kéo đến để “nộp đơn” kêu cứu. Những lá đơn được nộp bằng… miệng, vì họ không biết viết lá đơn như thế nào. “Đơn” ở đây đơn giản chỉ là những câu chuyện, những nỗi lòng bị dồn nén bấy lâu. Hiểu và thông cảm cho những “lá đơn” ấy, chúng tôi “nhận” hết..

.

Những người còn sót lại của KCN Bình Minh kéo đến để trình bày nỗi oan ức của mình

Dù rất muốn cho các nhà báo “ăn cơm cho no” rồi mới nhận đơn, thế nhưng lẫn trong câu chuyện đưa cơm, những “lá đơn” đầy tâm sự cứ tự động “tuôn” ra, khiến mấy nhà báo như chúng tôi bất giác buông đũa, cầm bút để ghi chép…

Quyết liệt nhất trong những người đi kiện có thể xác định luôn là bà Huỳnh Anh Nga, 79 tuổi. Mẹ ruột bà Nga là bà Võ Thị Kinh, khiếu nại đến năm 99 tuổi thì qua đời vào năm 2010, ủy quyền cho bà Nga.. tiếp tục khiếu nại.

Bà Nga là một cán bộ cách mạng lão thành, tham gia cách mạng từ năm 1947, được đưa ra Bắc tập kết lúc còn là một cô bé tóc buộc đuôi gà… Bà Nga cho biết: “Gia đình tôi có khoảng 3 công đất bị thu hồi, giá đền bù cả nhà thờ và 2 căn nhà quê chỉ được hơn 200 triệu đồng. Chúng tôi chỉ được áp một giá đền bù, không có quyết định thu hồi đất.

Cái chúng tôi muốn nhất bây giờ là: Không đi, vì UBND tỉnh lấy đất làm kinh tế chứ không phải vì lợi ích công cộng, xã hội. Trả giá quá thấp, không thỏa đáng. Chúng tôi muốn ở lại đây còn vì mảnh đất này là mảnh đất của ông cha chúng tôi. Cha của tôi làm chủ tịch xã đầu tiên ở đây, xã này còn là xã anh hùng… Tụi tui giữ đất để con cháu sau này còn biết quê hương, bà con, dòng họ…”.

Ngồi đối diện chúng tôi là anh Huỳnh Minh Truyền (SN 1966), con trai ông Huỳnh Văn Sung, cứ một câu mời cơm là lại đến một câu… “đơn”. Anh đọc vanh vách: “Đề nghị UBND xã chấp hành đúng chủ trương của Chính phủ làm KCN Bình Minh. Ngày 13.7.2004 Hoàng Quân rao bán nền, đến ngày 20.7.2004 UBND Tỉnh mới có Quyết định thu hồi đất (?!).

Anh Huỳnh Minh Truyền (SN 1966), con trai ông Huỳnh Văn Sung, đọc “không cần ngó” các giấy tờ mà anh có được trong suốt gần 13 năm gửi đơn thư khiếu nại. Anh nhớ như in các số, ngày, tháng, năm…

Đề nghị hủy Quyết định đưa năm 2016 ký ngày 8.7.2004… Ngày 29.12.2016 người dân mới nhận được bản sao y này mà không có đính kèm bản danh những người bị thu hồi đât… Quyết định UBND Tỉnh ký ngày 19.1.2006 mà căn cứ luật đất đai năm 2003, lấy Nghị định 22 của năm 1998 làm cơ sở thu hồi đất… Người dân không đồng ý vì lợi cho Khu Công nghiệp, bất lợi cho người dân…”. Cứ như thế, anh thao thao bất tuyệt như một luật sư trong khi vẫn còn đang đi chân trần.

Quả thật, sau 13 năm đi khiếu nại lang bạt kỳ hồ, người nông dân nào ở đây cũng… “am hiểu pháp luật” để lấy nó làm cơ sở, cãi cho chính mình. Tuy nhiên, sau một hồi nghe những “luật sư chân đất” này biện giải, chúng tôi phải cố gắng lắm mới lờ mờ hiểu được rằng: Chắc chắn có một cái gì đó khuất tất trong vụ việc, chắc chắn có một cái gì đó bất hợp lý đối với họ, khiến họ chưa thỏa lòng, dù họ chỉ là những nông dân chân chất. Và, chắc chắn là những nông dân này đang cảm thấy rất oan ức.

Trời càng về chiều, những nông dân kéo đến càng nhiều, mỗi người một hoàn cảnh như: Anh Trần Văn Bé (SN 1956), là bộ đội, có 13 năm tuổi Đảng, bị khai trừ Đảng năm 2005 với lý do… không chấp hành giao gần 4.000m2 đất của mình. Con của anh cũng không được gia nhập Đảng vì cha chống lại quyết định thu hồi đất; Chị Bùi thị Bích Nhiên (SN 1964), có hơn 4.000m2 đất cặp cầu Cần Thơ, chưa chịu nhận tiền đền bù, chưa có Quyết định cưỡng chế, nhưng nhà chị đang ở đã bị Công ty Hoàng Quân bơm cát san lấp ngập đến bụng, 4 công bưởi chết hết, không thu lại được một cây củi nào. Chồng chết, 3 đứa con dại, chị Khiêm giờ ra ngoài lộ dựng chòi ở tạm suốt 5 năm nay, cứ hễ trời mưa gió là chị lại ngồi niệm… Phật.

Chị Bùi Thị Bích Nhiên (SN 1964) chỉ căn chòi dựng tạm ngoài lộ mà chị đang ở cùng 3 con trong suốt 5 năm nay

Gia đình 2 chị em sinh đôi Nguyễn Thị Tòng, Nguyễn Thị Bá cùng sinh năm 1932, không chồng con, không người chăm sóc, bị áp giá đền bù hơn 400 triệu đồng cho tất cả nhà, đất, mồ mả ông, bà… bây giờ 2 bà già này đã hơn 85 tuổi, không đi lại được nữa, chỉ nằm một chỗ trong ngôi nhà xưa, tiếp tục khiếu nại…

Vâng, dù cho có hoàn cảnh khác nhau, nhưng họ đều có chung một nỗi niềm: là những nông dân bị mất đất, đang cảm thấy bị oan ức và quyết tâm bám giữ lấy mảnh đất của ông cha để lại.

Sóng trên dòng sông Hậu vỗ oàm oạp vào đôi bờ, lặng lẽ bồi đắp phù sa như vẫn thế từ bao đời qua. Những người nông dân nhìn dòng sông rồi quay lại nói với chúng tôi: “Mai mốt nhà báo về đây nữa thì chắc không còn con cá ngon để bắt đãi nhà báo…”.

Có lẽ như thế thật, dòng phù sa vô tận của sông Cửu Long đã từ lâu không còn là nguồn sống chính cho những vườn cây trái ven bờ trên mảnh đất này. Mai đây, giả sử những nhà máy, xí nghiệp có mọc lên trên mảnh đất màu mỡ này, thì phù sa càng trở nên vô nghĩa hơn đối với các khối nhà toàn bê tông.

Với cái kiểu quản lý đầy sơ hở như chúng ta vẫn thấy phô bày đó đây trên mặt báo hiện nay, ai dám đảm bảo rằng trong số những nhà máy sẽ hoạt động trên bờ sông Hậu đó, không có vài nhà máy lặng lẽ, lén lút xả thải chưa qua xử lý vào dòng sông mà “không bị phát hiện”? Và khi đó, con cá, con tôm có còn sống nổi nữa không, để người dân sông nước xem nó như một đặc sản đãi khách thành phố về chơi?

Ai là người được lợi?

Chúng tôi ra về khi trời chạng vạng chiều, KCN Bình Minh đã hoang vu, lại càng vắng lặng đến ghê sợ. Cỏ mọc hỗn loạn mênh mông bên những con đường nhựa loang lổ, vỡ nát vì xuống cấp. Gió thổi u u luồn qua những ngôi nhà thô, không cửa, không người… Dạo một vòng trong KCN, chúng tôi chỉ thấy những chú trâu, bò đang lặng lẽ gặm cỏ, như nhắc nhở rằng đây đã từng một thời là mảnh đất nông nghiệp trù phú, đem lại hàng ngàn tỉ đồng cho mỗi vụ mùa bưởi bội thu.

Trâu, bò gặm cỏ trên những bãi đất trống trong Khu công nghiệp Bình Minh

Ở một số nước, trong đó có Nhật, một quốc gia có nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới, chính quyền chỉ lấy những vùng đất hoang vu, khô cằn, sỏi đá, không thể phát triển nông nghiệp được để quy hoạch thành những khu công nghiệp. Người ta quý đất nông nghiệp như vàng, nhất là những vùng đất màu mỡ phù sa, những vùng trồng cây đặc sản vì không phải ở đâu cũng có được lợi thế này. Những sản phẩm nông nghiệp, nhất là đặc sản, ở các quốc gia phát triển này được chăm chút, đầu tư kỹ lưỡng và có vị thế chẳng hề kém cạnh hàng công nghiệp trên thương trường quốc tế…

Thế mà, tại tỉnh Vĩnh Long, có một vùng đất đã từng trù phú, cây trái bạt ngàn, đang dần trở nên hoang hóa. Cứ cho rằng kế hoạch biến vùng bưởi Năm Roi thành KCN Bình Minh của Tỉnh Vĩnh Long là đã được nghiên cứu, cân nhắc kỹ trước khi thực hiện một cách “đúng chủ trương, đúng quy trình” đi, vậy thì kết quả nó đem lại cho tỉnh nhà, cho người dân tại chỗ, nằm ở đâu? Chẳng lẽ 13 năm không đủ để hiện hình một kết quả, dù chỉ là những dấu hiệu sơ khai?

Thế mạnh, phát triển đâu chúng tôi chưa thấy, người nông dân cư ngụ bao đời trên mảnh đất này cũng không thấy. Bây giờ, dù có nhìn ở góc độ nào cũng chỉ thấy mảnh đất được quy hoạch thành KCN Bình Minh đang phô bày hậu quả về những thiệt hại trên các mặt:

Cả một vùng đất rộng lớn chẳng mang lại lợi ích nào đáng kể cho việc góp phần vào sự phát triển nền kinh tế chung của tỉnh Vĩnh Long; những người nông dân đang mỏi mòn, kêu gào nỗi oan khuất của mình, sống lay lắt trên mảnh đất ông cha họ khai phá, để lại; chủ đầu tư KCN không thể lấp đầy được KCN với các nhà máy, không hình thành được dãy phố thương mại sầm uất, văn minh, hiện đại như dự kiến; cả một KCN rộng lớn hàng trăm hecta đất chỉ có vài nhà máy hoạt động trong suốt 13 năm, lãng phí quĩ đất một cách khủng khiếp; chính quyền tỉnh thì bị dân khiếu kiện miệt mài…

Hàng trăm căn nhà do công ty Hoàng Quân xây dựng, không người ở như thế này từ nhiều năm nay

Bỏ qua những tập hồ sơ dày cộp với những kế hoạch vĩ mô, vi mô, quy trình thực hiện… tất cả mọi người không có liên quan đến việc hoạch định, thực thi dự án này chỉ muốn nhìn sự việc theo một cách giản đơn, ai cũng hiểu: Thực hành và kết quả. Nếu kết quả tốt cho mọi người, cho đất nước, thì người ta cho đó là đúng, còn ngược lại là sai, thế thôi! Nếu kết quả là sai, thì chẳng có tập hồ sơ nào có thể biện minh cho cái sai ấy…

Cái sai, có thể dùng ngôn từ để ngụy biện là… chưa đúng, như một số người vẫn làm. Nhưng, tới bao giờ thì mới… đúng? Cái chưa đúng, nếu kéo dài đến một thời gian “không hứa trước được”, thì đã có thể tạm xem như đó là sai. Vậy nếu đó là sai, thì ai sẽ là người chịu trách nhiệm cho cả một quãng thời gian dài ấy, cho quá khứ, hiện tại và cả tương lai?

Có quá nhiều KCN được lập ra trên khắp các tỉnh, thành trong cả nước trong suốt mấy chục năm qua. Thế nhưng, đến nay chúng ta vẫn còn là một nước có nền công nghiệp chưa phát triển bởi những KCN không ra hình ra dáng như KCN Bình Minh, và nền sản xuất nông nghiệp thì lạc hậu, manh mún…

Ông Trần Văn Tây – Phó Chủ nhiệm HTX Bưởi Năm Roi Mỹ Hòa – nói: “Mỗi héc ta đất trồng bưởi, nhà vườn lãi khoảng 150 triệu đồng/năm. Mỗi gia đình ở Mỹ Hòa chỉ cần vài công đất là sống sung túc với cây bưởi”. Tính ra, chỉ trong vòng 13 năm qua, nông dân Mỹ Hòa đã mất nhiều nghìn tỉ đồng tiền lãi từ 1.400 ha đất lẽ ra là trồng bưởi.

Danh sách 14 người đứng đơn khiếu nại, kêu cứu

1/ Bà Huỳnh Anh Nga, nguyên là Thành Ủy viên TP.HCM (SN 1938, con ruột bà Võ Thị Kinh, đã chết).

2/ Bà Phan Thị Tuyết (SN 1929, đời thứ 5 ở mảnh đất này, con ruột bà Võ Thị Son, đã chết).

3/ Bà Huỳnh Thị Nghĩa (SN 1957).

4/ Ông Trần Văn Thẻ (SN 1954).

5/ Ông Trần Văn Bé (SN 1956).

6/ Ông Huỳnh Ngọc Hiệp (SN 1964)

7/ Bà Nguyễn Ý Nguyện (SN 1957, nguyên Phó Giám đốc sở KHCN Cần Thơ) và ông Nguyễn Phương Dũng (SN 1961, Cán bộ kỹ thuật Công ty thuốc thú y Cần Thơ). Hai người này là con ruột bà Võ Thị Nguyên (SN 1918, chết năm 2004).

8/ Bà Bùi Thị Bích Nhiên (SN 1964).

9/ Bà Võ Thị Tòng (SN 1932).

10/ Bà Võ Thị Bá (SN 1932).

11/ Ông Huỳnh Văn Hùng (SN 1964, con liệt sĩ).

12/ Ông Tôn Văn Nguyên (SN 1928).

13/ Bà Lâm Thị Nết (SN 1940).

14/ Bà Nguyễn Thị Mỹ Hòa (SN 1956).

Tất cả những người dân này, người thì bị mất vài trăm mét đất, người thì bị mất vài nghìn mét, người bị mất đến cả chục nghìn mét đất. Nếu không  bị mất đất vì dự án KCN Bình Minh, dù kẻ ít hay người nhiều đất, họ vẫn có một cuộc sống an bình với vườn cây ăn trái xanh mát bên bờ sông Hậu. Còn bây giờ, những nông dân này chẳng biết cuộc sống mai sau sẽ ra sao với số tiền đền bù ít ỏi mà họ sẽ nhận được từ Ban đền bù, giải phóng mặt bằng của Dự án…

Tránh rập khuôn chủ trương cấp quốc gia lên tất cả các tỉnh, vùng: Cần phân tích ảnh hưởng liên vùng

Một trong những loại cơ cấu ở Việt Nam được sử dụng rộng rãi nhất là tỷ trọng của giá trị tăng thêm của các ngành chiếm trong GDP, và cơ cấu của nhóm ngành nông nghiệp cứ phải giảm dần trong khi nhóm ngành công nghiệp và dịch vụ cứ phải tăng thì mới là hay, là tốt.

Các địa phương thi nhau làm theo “khẩu hiệu” này và các khu chế xuất, khu công nghiệp, sân golf mọc lên như nấm sau mưa mà không cần quan tâm đến hiệu quả kinh tế của nó, cứ miễn sao trong báo cáo cuối năm cơ cấu kinh tế thay đổi theo hướng như trên là được. Với định hướng như vậy, việc mất đất nông nghiệp là đương nhiên, và tỷ trọng các nhóm ngành nông nghiệp trong GDP giảm cũng là việc hiển nhiên.

Số liệu cho thấy, tính đến hết tháng 6.2017, cả nước có 325 khu công nghiệp được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên 94.900 héc ta, trong đó, diện tích đất công nghiệp có thể cho thuê đạt 64.000 héc ta, chiếm khoảng 67% tổng diện tích đất tự nhiên của các khu công nghiệp.

Tính toán từ bảng cân đối liên ngành của Việt Nam năm 2007 và 2012 cho thấy cấu trúc kinh tế tổng quát của giai đoạn 2007-2012 và giai đoạn 2012-2017 không thay đổi nhưng mức độ kém hiệu quả tăng lên, nhóm ngành công nghiệp chế biến – chế tạo trong cả hai giai đoạn đều là nguyên nhân của bất ổn kinh tế và môi trường.

Tỷ lệ giá trị gia tăng so với giá trị sản xuất của nhóm ngành này giảm gần 10 điểm phần trăm trong vòng 10 năm; cầu cuối cùng của nhóm ngành này lan tỏa thấp nhất đến giá trị gia tăng, nhưng lại sử dụng nhiều năng lượng nhất, thải ra môi trường khí nhà kính (GHG) nhiều nhất và kích thích nhập khẩu nhiều nhất; xuất khẩu của nhóm ngành này dường như là xuất khẩu hộ nước khác, theo phân ngành chuẩn của Liên hiệp quốc thì công nghiệp chế biến của Việt Nam là rất ít mà cơ bản là dịch vụ công nghiệp (cơ bản gia công).

Việc khu công nghiệp, khu chế xuất mọc lên như nấm có thể góp phần làm cấu trúc về vùng và ngành lệch lạc. Bảng dưới đây cho thấy các yếu tố của cầu cuối cùng như tiêu dùng cuối cùng, đầu tư và xuất khẩu đều lan tỏa đến thặng dư kém hơn hẳn giai đoạn trước.

Gần đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất lập các đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt nâng cấp từ các khu công nghiệp, khu chế xuất theo kiểu “lẩu thập cẩm” giữa mô hình đặc khu hành chính, kinh tế Trung Quốc và Hàn Quốc mà không có một nghiên cứu cơ bản. Khi xét đến cấu trúc kinh tế vùng, cần dựa trên các nguyên tắc khoa học về vùng.

Một trong những phương pháp được nhiều nước tiên tiến sử dụng đó là phân tích ảnh hưởng liên vùng, để xem xét vùng nào có lợi thế về cái gì; ngành kinh tế nào có độ lan tỏa đến bản thân vùng đó và các vùng khác của đất nước ra sao; mức độ ảnh hưởng của vùng đó đến nền kinh tế chung thế nào; ảnh hưởng về môi trường đến nội vùng và ngoài vùng tới đâu… Điều này hoàn toàn khác với ý niệm một chủ trương ở cấp quốc gia được mang rập khuôn cho các tỉnh hoặc vùng như hiện nay.

Khi đưa ra những chính sách ưu tiên đặc biệt cho vùng nào đó, cần biết những ảnh hưởng của vùng đó đến nền kinh tế chung có tương xứng với những ưu tiên mà vùng đó được hưởng hay không.

Bùi Trinh (Thời báo kinh tế Sài Gòn)

Hữu Phú

Nguồn: MTG

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: