• Schubert’s Greatest Hits

  • Lần cuối cùng bạn làm việc tốt là bao giờ?

Nghĩ về cái gọi là sự thông minh

Thế nào là “thông minh kiểu Việt Nam và Trung Quốc”?

.
Nhiều người Việt Nam và Trung Quốc có cùng một suy nghĩ giống nhau, đó là hay cười nhạo người Tây phương ngu ngốc, không hiểu chuyện đời, “não không có nếp nhăn”, và bản thân họ lấy làm tự mãn. Vậy rốt cuộc thông minh theo kiểu người Việt Nam và Trung Quốc là như thế nào?
.

Gần đây, một kênh truyền thông New Zealand đã đăng một bài viết nói về “thông minh kiểu Trung Quốc” và nhận được sự chú ý của đông đảo người sử dụng internet. Tác giả bài viết tự nhận là người Hoa, đã nhận định rằng “thông minh kiểu Trung Quốc” chính là không màng trắng đen hay thị phi, không cần biết thật giả hay đúng sai, có sơ hở liền lách vào, có tiện nghi liền chiếm lấy. “Thông minh kiểu Trung Quốc” chính là không màng chính nghĩa hay tà ác, bất cứ lúc nào cũng có thể vì bảo hộ bản thân mình mà làm trái lương tâm. “Thông minh kiểu Trung Quốc” chính là để cho người khác phải phó xuất và gặp nguy hiểm, còn bản thân mình những gì mười phần có lợi sẽ giành lấy hết. Kỳ thực, “thông minh kiểu Trung Quốc” chính là không nói đến thành tín, ức hiếp người thiện lương, chính là các giá trị đều đã đảo lộn, không xét đến quy tắc…

Nhiều người Việt có người thân là Việt Kiều ở Mỹ, có thể đã nghe câu chuyện về việc hàng hóa sau khi mua ở Mỹ có thể được trả và lấy lại tiền mà không cần phải giải thích lý do. Vì vậy, nhiều người khi chuẩn bị tham dự một sự kiện nào đó, liền đến “mua” một bộ quần áo, sau khi tham dự sự kiện xong rồi, lập tức mang trả lại quần áo để lấy tiền về.

Hệ thống bán hàng ở Mỹ còn có một chính sách đáng chú ý, gọi là Price Match. Với chính sách này, nếu bạn mua một sản phẩm sau đó chứng minh được sản phẩm này bán giá rẻ hơn giá tại cửa hàng nào khác, thì có thể được mua sản phẩm với mức giá tương đương mức giá mà bạn tìm thấy. Do vậy, có một số người, khi đi mua hàng với giá đắt hơn những nơi khác, họ không hề mặc cả, mà lại chọn những màu sắc hay kích cỡ (mà ở các cửa hàng khác không có), sau đó khi tìm được cửa hàng nào có mức giá rẻ hơn thì sẽ mang hóa đơn quay lại nơi mua hàng để được giảm giá.

Những người này dương dương tự đắc với hành vi của bản thân, đi đến đâu cũng tự cho rằng bản thân mình thông minh, thậm chí còn đặt câu hỏi sao những người khác quá “ngu ngốc”, không biết lợi dụng “kẽ hở” này.

Coi việc chiếm tiện nghi của người ta là “thông minh”, coi gian xảo là có “năng lực lớn”… mọi giá trị dường như đều đảo lộn.

Bài viết của tác giả người Hoa trên truyền thông New Zealand còn liên hệ đến tỷ phú Warren Buffett. Rất nhiều nhà đầu tư hỏi về tiêu chí chọn đầu tư cổ phiếu của ông Warren Buffett, và thông thường ông hay nhấn mạnh rằng ông rất coi trọng sự thành tín của giám đốc điều hành công ty, nếu không phải công ty làm ăn chân chính, ông nhất định sẽ không lựa chọn đầu tư. Với ông, lợi nhuận không phải là yếu tố hàng đầu, mà là chữ tín.

Một người Hoa đưa đứa con nhỏ mới 3 tuổi đến Mỹ du lịch và ở tại nhà người thân. Người nhà đã đưa cho người Hoa này một chiếc ghế ngồi ô tô dành cho trẻ nhỏ và nói: “Ở đây quy định trẻ nhỏ khi đi xe nhất định phải dùng loại ghế này, tôi đưa cho anh dùng, nhưng vì là ghế đi mượn, nên anh phải giữ gìn cẩn thận, vì chúng ta sẽ phải trả lại cho người ta.”Hai tuần sau khi không dùng xe ô tô nữa, chiếc ghế này đã được đem đến trả lại cửa hàng. Người bán hàng không hỏi lý do tại sao, chỉ đơn giản là đưa đủ số tiền cho người trả hàng. Người nhà liền tự hào nói: “Các cửa hàng ở Mỹ đều như vậy, nếu mua hàng trong vòng 2 tuần thì đều có thể mang hóa đơn đến và trả lại, do đó chúng tôi thường đến đây ‘mượn’ một số đồ đạc. Nhiều người Đại lục thậm chí còn mượn cả TV. Anh nói xem, người Mỹ có ngốc hay không chứ? Trả lại hàng vô điều kiện đúng là sơ hở quá lớn, vậy mà họ còn chẳng biết điều đó!”

Một năm sau, người Hoa này đến Nhật Bản, một số bạn bè đồng hương ở Nhật đã tiếp đón và dùng ô tô để đi lại. Người Hoa này hỏi: “Tokyo đất chật người đông, có phải là rất khó đỗ xe không?”

Đồng hương trả lời: “Không nghiêm trọng đến như vậy đâu, chính phủ quy định cần có chỗ để xe trước rồi sau đó mới được phép mua xe, vì vậy mà không có nhiều xe như anh nghĩ đâu.”

“Ồ, vậy tức là anh có một bãi đỗ xe riêng sao? Chắc là phải đắt đỏ đến mức cắt cổ có đúng không?”

“Anh nghĩ là ai cũng ngốc giống người Nhật Bản sao! Muốn mua xe thì trước tiên đi thuê một chỗ ở bãi đỗ xe, sau khi mua xe xong thì trả lại chỗ đó, vậy chẳng phải là vấn đề được giải quyết hay sao?”

Hai ngày sau, một số bạn bè người Nhật đến đưa người Hoa này đi chơi, họ đi bộ hoặc là đi bằng tàu điện ngầm. Những người bạn Nhật phân trần rằng: “Tokyo mua xe thì dễ, nhưng tìm chỗ đỗ xe thì không dễ dàng gì. Do đó, anh chịu khó đi tàu điện ngầm vậy nhé.”

Người Hoa này lập tức truyền cho anh ấy cách để giải quyết vấn đề. Không ngờ rằng anh ấy đã không “ngộ đạo” mà còn dửng dưng nói: “Nếu muốn lợi dụng sơ hở, thì có nhiều cách lắm. Ví dụ như mẹ tôi sống ở quê, nếu muốn thì có thể dùng hộ khẩu cũ là mua được xe. Nhưng thực tế thì tôi định cư ở Tokyo, không có chỗ đỗ xe mà lại mua xe, vậy thì những người hàng xóm sẽ nhìn tôi như thế nào? Lái xe đi làm, tôi phải đối diện với đồng nghiệp ra sao? Cấp trên và những người đàng hoàng sẽ không làm như vậy.”

Cơ chế trả lại hàng vô điều kiện ở Mỹ và những quy định đầy lỗ hổng ở Nhật, đều được xây dựng trên cơ sở “tín nhiệm”. Nếu sự “tín nhiệm” sụp đổ, thì xã hội cũng sẽ có thể sụp đổ. Do đó, ở xã hội Tây phương, người ta có thể tha thứ cho các chính trị gia làm sai, nhưng không thể tha thứ cho những chính trị gia nói dối.

Nếu như chúng ta “giả đổi thành thật, thật cũng giả”, mỗi người đều hư hư thực thực, thì toàn xã hội sẽ vận hành trên cơ sở “hoài nghi”. Tư duy ảnh hưởng đến hành vi, mà hành vi của mỗi cá nhân sẽ ảnh hưởng rộng ra đến dịch vụ kinh doanh và vận hành xã hội.

Khi đi tàu điện ngầm tại Rome bạn sẽ phát hiện rằng có máy bán vé nhưng không có soát vé. Chắc hẳn bạn sẽ thấy lạ lắm phải không? Làm thế này làm sao kiểm soát được xem hành khách lên tàu có mua vé hay không? Vận hành tàu điện ngầm thế này chẳng phải sớm muộn gì cũng bị lỗ hay sao?

Đây chính là cách nghĩ quen thuộc của chúng ta, luôn liên tưởng mọi chuyện theo kiểu khôn vặt hoặc vì tham lợi nhỏ cho bản thân mình. Đối với người Ý mà nói, nếu chúng ta hỏi câu hỏi này thì thật kỳ lạ. Đi xe có thể không mua vé chăng? Đi xe làm sao có thể không mua vé cho được? Cách nghĩ, cách tư duy của hai bên quả có sự khác biệt lớn.

Nếu như bạn thực sự muốn biết có thể đi tàu mà không cần mua vé hay không, thì câu trả lời là có thể, hoàn toàn có thể lên tàu đi một vài trạm, nhưng phải đảm bảo không để cho giới quản lý ở Ý biết được, nếu biết họ nhất định sẽ phạt bạn. Và sau này nếu bị phạt nhiều lần, có thể tạo thành tiếng xấu ở nước ngoài, thật sự là cái được không bõ cho cái mất!

Xây dựng tín nhiệm không dễ, nhưng điều này lại thực sự quan trọng! Mức độ tín nhiệm lẫn nhau càng cao, thì quản lý sẽ càng nới lỏng hơn. Nếu như đi đúng đường, thì sẽ không sợ phải đi xa!

Hồng Ngọc

————————————-

“Thông minh kiểu Việt Nam và Trung Quốc” là hủy đi một đời của trẻ

.
“Coi việc chiếm tiện nghi của người ta là “thông minh”, coi gian xảo là có “năng lực lớn”…”, chỉ giỏi dùi vào những lỗ hổng trong chính sách nới lỏng mà dương dương tự đắc, cho rằng bản thân mình quá “thông minh”. “Thông minh” kiểu này sẽ hủy đi một đời của trẻ.
.
“Thông minh kiểu Việt Nam và Trung Quốc” chính là hủy đi một đời của trẻ nhỏ (Ảnh: Pixabay)
“Thông minh kiểu Việt Nam và Trung Quốc” chính là hủy đi một đời của trẻ nhỏ (Ảnh: Pixabay)

Cách đây không lâu, Trí Thức VN có bài viết Thế nào là thông minh kiểu Việt Nam và Trung Quốc”. Bài viết đã nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi và nhận được sự đồng tình của bạn đọc. Hầu hết đều cảm thán trước hiện thực đáng buồn này, đồng thời cũng phải suy ngẫm xem đâu mới là thông minh thực sự.

Tôi cũng có một trải nghiệm tương tự. Tôi có một người bạn lâu năm không gặp mới từ Mỹ trở về, nhân lúc hai người nhàn rỗi nói chuyện phiếm, người bạn đó mới kể lại những gì mà anh ấy thấy ở Mỹ.

Nước Mỹ có một số hệ thống siêu thị phát hành thẻ hội viên theo kỳ hạn (như Walmart, Sam’s Club…), quy định rõ là lần đầu tiên sẽ cho phép dùng thẻ miễn phí, sau đó nếu tiếp tục sử dụng sẽ phải trả phí thường niên. Hầu hết người Mỹ đều không ngần ngại trả tiền để tiếp tục dùng thẻ. Nhưng người bạn kia lại phát hiện ra một “biện pháp thông minh”: Trước tiên là hủy cái thẻ này đi, sau đó lần tiếp theo đi mua hàng lại đăng ký mở một cái thẻ mới, như vậy sẽ lại được miễn phí sử dụng.

Nhân viên siêu thị khi đối mặt với “trí tuệ” siêu việt của người bạn này, quả thực là ngây người không nói được lời nào. Cuối cùng không biết làm cách nào khác, họ đành tự lấy tiền túi của mình để đóng lệ phí gia hạn thẻ cho anh ấy.

Kể xong câu chuyện, anh bạn tôi khoái trá vỗ đùi và cười không dứt:“Anh nói xem, người Mỹ có phải là quá ngốc không!”

Một người bạn khác của tôi khi đi du lịch Úc về, cũng hào hứng kể lại một phát hiện “trí tuệ hơn người”. Cảnh sát Úc rất tận tụy với trách nhiệm, lợi dụng điểm này, một số du khách đã truyền nhau thủ thuật: Chỉ cần chỉ vào bản đồ hỏi đường, sau đó làm bộ bối rối không hiểu tiếng Anh, cảnh sát nhất định sẽ dùng xe của họ để đưa bạn đến nơi cần đến. Thủ thuật này thậm chí còn được chép lại truyền cho nhau như một cẩm nang du lịch.

Những người “khôn vặt” kiểu này thường coi bản thân là trung tâm mà nhìn nhận vấn đề, tự cho biểu hiện thông minh lanh lợi của mình là “có bản sự”. Họ rất giỏi ngụy trang, luôn tập trung vào lợi ích trước mắt, làm việc không có nguyên tắc, đi đến bất cứ đâu cũng chỉ chăm chăm chiếm tiện nghi cho bản thân. Điều đáng nói là “thông minh” kiểu này có khả năng ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ nhỏ, nghiêm trọng nhất là có thể hủy đi cả đời của trẻ.

Trên chuyến xe buýt nọ tôi thấy một bà mẹ đứng đôi co với cô bán vé về chiều cao của con trai mình. Người bán vé nói đứa trẻ này cao trên 1,3 mét rồi nên phải mua vé. Còn bà mẹ kia thì nhất quyết cho rằng đứa trẻ này mới 6 tuổi, theo quy định thì không phải mua vé. Tuy nhiên vì không đem theo giấy tờ chứng minh tuổi của đứa trẻ, nên người bán vé chỉ có thể dựa vào chiều cao mà tính. Cuối cùng, bà mẹ cũng phải móc túi trả tiền vé xe cho đứa con trai trên 1,3 mét của mình. Sau khi ngồi yên vị trên xe, người mẹ bắt đầu mắng mỏ đứa trẻ: “Đã nói với con bao nhiêu lần rồi, lúc đi mua vé thì phải khom lưng xuống, cứ đứng thẳng người như thế, thật là tốn tiền quá, sao mà ngốc quá vậy…”

Đứa trẻ không biết trả lời sao, nhìn bộ dạng thực đáng thương. Có lẽ bình thường mọi người vẫn khen nó thật cao, vậy mà không hiểu sao chiều cao hơn người cũng khiến nó “mắc lỗi”.

Trên thực tế lỗi không phải ở đứa trẻ, lỗi chính là ở cái tâm muốn chiếm tiện nghi của người mẹ. Người mẹ trên biểu hiện chính là muốn tiết kiệm tiền vé, nhưng nếu lâu dần tích lũy lại, sẽ khiến đứa trẻ tự động học theo những tiểu xảo vặt vãnh, không có khái niệm tuân thủ quy định nữa. Khi đó trước mặt những người đi xe buýt, người mẹ không chỉ làm tổn tại nghiêm trọng đến tự tôn của đứa trẻ, mà còn có thể tạo nên một đứa trẻ lúc nào cũng chỉ nghĩ đến chiếm tiện nghi về phần mình.

Kiểu “khôn vặt” này có thể dần dần hình thành ở trẻ, ví dụ để được bố mua cho nhiều kem ăn hơn, trẻ có thể nói dối rằng khi ở nhà mẹ thường cho ăn 2 que kem; khi không muốn đi học thì “giả vờ ốm”. Tựu chung lại thì trẻ có thể sẽ nghĩ ra đủ cách để đạt được mục đích của mình.

Những đứa trẻ “khôn vặt” này nếu như không được chỉ bảo đúng mực, rất dễ hình thành cái gọi là “thông minh kiểu Việt Nam và Trung Quốc”, từ nhỏ đã sớm bị ảnh hưởng và sau cùng thì rất khó có thể thay đổi.

Đôi khi người ta cũng sẽ phải trả giá cho sự “thông minh” của mình, bởi cho dù là phương diện nào thì những thứ tốt nhất cũng sẽ không cho dùng thử hay dùng nhờ mãi được. Chẳng hạn một công ty nọ có chương trình tặng quà cho khách hàng và dư ra hai thùng coca. Một nhân viên thấy vậy không mang trả lại công ty mà mang thẳng về nhà để dùng. Có lẽ trong suy nghĩ của cô ấy thì hai thùng coca này chẳng đáng là bao, nhưng cấp trên lại không nghĩ vậy. Những gì rẻ nhất tốt nhất bạn đều chiếm lấy, không biết cân nhắc cho người khác, vậy rốt cuộc họ sẽ đánh giá bạn là người như thế nào đây?

Người thường vẫn hay nói, người thông minh nhất không phải là người sắc sảo đầy thủ đoạn mưu mô, mà lại chính là những người thương thiện.

Mẹ Bông

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: